Układ szkieletowy (kościec) stanowi BIERNĄ część układu narządów ruchu. Tworzy go 206 kości (u noworodka ok. 270). Funkcje kości: - rusztowanie ciała - oparcie dla narządów - ochrona miękkich organów - regulacja stężenia wapnia i fosforu we krwi - udział w ruchach oddechowych - narząd krwiotwórczy (szpik kostny) - połączone z mięśniami umożliwiają poruszanie się Budowa kości: Zbudowana z tkanki łącznej, w części zewnętrznej stanowiącej ISTOTĘ ZBITĄ, a w części wewnętrznej ISTOTĘ GĄBCZASTĄ. - trzon kości - dwie nasady kości ISTOTA ZBITA - tworzy trzon otaczający jamę szpikową. JAMA SZPIKOWA - wraz z jamkami szpikowymi istoty gąbczastej są wypełnione szpikiem. ISTOTA GĄBCZASTA - buduje nasady kości, zbudowana z wolnych przestrzeni między beleczkami kostnymi. OKOSTNA - warstwa tkanki zbitej otaczająca kość (z wyjątkiem pow. stawowych oraz miejsc zetknięcia kości), od zewnątrz zaopatrzona w naczynia krwionośne odżywiające kość oraz nerwy, od wewnątrz znajdują się kom. kostne biorące udział w rozwoju i regeneracji kości. SZPIK KOSTNY: - czerwony (wytwarza erytrocyty, granulocyty, płytki krwi; u dorosłego - w kręgach, żebrach, łopatkach, obojczykach, mostku, kościach czaszki, miednicy, jamach kości długich) - żółty (powstaje z wiekiem, gdy w szpiku czerw. odkładają się kom. tłuszczowe) Skład chemiczny kości: - sole mineralne - węglany i fosforany wapnia, fosforany magnezu (nadają twardość i wytrzymałość) - związki organiczne ( nadają spręzystośći elastyczność) - woda Budowę układu szkieletowego każdy szanujący się maturzysta powinien znać. - szkielet osiowy (czaszka, kręgosłup, klatka piersiowa) - szkielet obręczy i kończyn Budowa kręgu: - trzon - łuk kręgowy - wyrostki (poprzeczne - przyczep mięśni i więzadeł, stawowe - połączenia stawowe pomiędzy kręgami, kolczyste) Kręgosłup: Zbudowany z 33-34 kręgów. - odc. szyjny (7 kręgów; dwa pierwsze: dźwigacz [atlas] i obrotnik) - odc. piersiowy (12 kręgów) - odc. lędźwiowy (5 kręgów) - odc. krzyżowy (5 kręgów) - odc. ogonowy (4-5 kręgów) Krążek międzykręgowy (dysk) - sprężysta płytka umiejscowiona pomiędzy kręgami, umośliwia przesuwanie się kręgów względem siebie, łagodzi wstrzący. Krzywizny kręgosłupa: - lordozy (skierowane do przodu - szyjna i lędźwiowa) - kifozy (skierowane do tyłu - piersiowa i krzyżowa) Wady postawy: - skoliozy (boczne skrzywienia kręgosłupa) - nadmierna kifoza (spowodowana garbieniem się) - nadmierna lordoza (spowodowana nieprawidłowym siedzeniem, zbyt dużym obciążeniem kręgosłupa poprzez nadwagę) Kształty kości: - długie (kończyny, obojczyki, żebra) - krótkie (nadgarstek, stępu) - płaskie (sklepienie czaszki, biodrowa, łopatki, mostek) - różnokształtne (kręgi, kostki słuchowe, rzepka) Połączenia kości: - ścisłe (więzozrosty, chrząstkozrosty, kościozrosty) - ruchome (stawy) Budowa stawu: - główka - panewka - torebka stawowa - jama stawowa - maź Rodzaje stawów: - jednoosiowy (zawiasowy - zgięcie, prostowanie - łokciowy; obrotowy - obroty - między dźwigaczem a obrotnikiem, promienno-łokciowy) - dwuosiowy (siodełkowy - przywodzenie i odwodzenie - kciuka, nadgarstkowo-śródręczny) - wieloosiowy (kulisty czyli panewkowy - zginanie, prostowanie, podnoszenie, opuszczanie, przywodzenie, odwodzenie - barkowy, biodrowy)

Za sztywność i twardość kości odpowiadają: