Rodzaje i funkcje plastydów na maturze z biologii

Chyba najwazniejsza cecha wyrózniajaca komórke roslinna od zwierzecej jest obecnosc plastydów. Wszystkie plastydy otoczone sa podwójna blona bialkowo-lipidowa. Wewnetrzna blona tworzy wpuklenia do srodka tzw. lamelle. Wnetrze plastydów wypelnia macierz, tzw. stroma. W niej znajduja sie bialka enzymatyczne, rybosomy i DNA. Rózne rodzaje plastydów róznia sie zarówno pod wzgledem budowy jak i pelnionych funkcji, laczy je jednak fakt wspólnego pochodzenia. Ogólnie plastydy mozemy podzielic na: chloroplasty, chromoplasty i leukoplasty. Chloroplasty zwane inaczej cialkami zieleni zawieraja zielony barwnik chlorofil umozliwiajacy fotosynteze. Zbudowane sa jak wszystkie inne plastydy, z jedna tylko róznica. Ich lamelle odrywaja sie , tworzac oblonione, splaszczone pecherzyki tzw. tylakoidy. Blony tylakoidów, zwane tylakoidami gran sa poukladane w stosy, zwane granami. To wlasnie w granach znajduje sie chlorofil. W chloroplastach zachodzi fotosynteza, czyli proces podczas którego substancje nieorganiczne takie jak dwutlenek wegla, woda i sole mineralne zostaja przeksztalcone w substancje organiczne przy udziale energii swietlnej wychwytywanej przez chlorofil. Produktem ubocznym fotosyntezy jest tlen. Pierwsza faza fotosyntezy zwana faza jasna zachodzi w granach, natomiast druga tzw. faza ciemna w stromie. Pozostale plastydy to leukoplasty oraz chromoplasty. Leukoplasty to plastydy bezbarwne, w nich gromadzone sa substancje zapasowe: skrobia (ziemniaki, zboza, banany), tluszcze (nasiona rzepaku, slonecznika), bialka (ziarna aleuronowe u soi). Chromoplasty natomiast zawieraja barwniki: ksantofile (zólte) i karoteny (czerwone, pomaranczowe), które nadaja barwe platkom kwiatowym. Ksantofile i karoteny obecne w lisciach uwidaczniaja sie dopiero gdy nastepuje degradacja chlorofilu. Stad bierze sie zjawisku zólkniecia i czerwienienia sie lisci na jesieni.